Innovatief herstel van 200 kilometer Amsterdamse kademuren

De opgave is enorm

De gemeente Amsterdam heeft ruim 600 kilometer kademuren in eigendom, waarvan een groot deel in slechte staat verkeerd. De vaak meer dan 100 jaar oude kademuren werden ooit ontworpen voor paard en wagen terwijl ze vandaag de dag een veelvoud daarvan aan belasting te verduren krijgen. In de afgelopen jaren hebben verschillende kademuren in het historische centrum het al begeven: ze zijn ingestort of vertonen verzakkingen. Tel daarbij een groot aantal bruggen op waarvoor hetzelfde geldt, en je kunt stellen dat de gemeente voor een enorme herstelopgave van haar infrastructuur staat. Hoe groot deze precies is, is echter nog niet bekend en wordt momenteel nog in kaart gebracht.

Innovatiepartnerschap

De herstelopgave heeft in de hoofdstad zulke grote proporties aangenomen dat vervanging op de traditionele wijze tientallen jaren aan hinder zou opleveren. En, volgens het Parool, er zelfs voor zou zorgen dat de stad decennia lang zou vastlopen.

Door op zoek te gaan naar innovatieve methodes, hoopt de gemeente Amsterdam dit scenario te voorkomen en de bereikbaarheid en de leefbaarheid tijdens de werkzaamheden op peil te houden. De gemeente heeft daarom een relatief nieuwe aanbestedingsprocedure uitgeschreven: het innovatiepartnerschap. Het is de eerste keer dat deze aanbestedingsvorm op zo’n grote schaal wordt toegepast.

Amsterdam heeft de markt uitgedaagd om met methodes te komen die, ten opzichte van traditionele methodes:

• de helft minder hinder veroorzaken;
• in de helft van de doorlooptijd gerealiseerd kunnen worden, en
• goedkoper zijn.

Daarnaast moeten de aangedragen oplossingen overal in het centrum toepasbaar zijn.

Er kwamen maar liefst 16 aanmeldingen binnen. Deze werden allemaal beoordeeld op het selectiecriterium innovatiekracht. Na deze selectie bleven de 3 onderstaande combinaties over. Zij mogen in 2021 hun eigen methode beproeven in pilotprojecten. In deze pilotfase werken de 3 combinaties samen, en is er geen sprake meer van onderlinge concurrentie. Als de pilotprojecten succesvol verlopen, kunnen ze hier een contract van 4 tot 8 jaar mee winnen.

Methode 1: G-kracht

G-kracht is een combinatie van de bedrijven Giken, Van Gelder en Gebroeders de Koning. Het concept is gebaseerd op een uit Japan afkomstige techniek, het zogenaamde ‘GRB-systeem Amsterdam’ (Giken Reaction Based systeem). Dit systeem heeft geen bouwkuip of tijdelijke constructie nodig, en bestaat uit een machine die als een treintje de nieuwe kadeconstructie trillingsvrij aanbrengt. Hierdoor wordt het risico voor verzakking van of schade aan belendingen beperkt.

Doordat de bouwlogistiek vanaf het water plaatsvindt, en de methode de bouwers in staat stelt om op een smalle strook te werken, is het ruimtebeslag van de werkzaamheden minimaal. Hierdoor wordt het verkeer op de kade en op het water ook minder gehinderd. Daarnaast wordt de overlast voor de omgeving bij deze methode verminderd doordat bomen en woonboten in veel gevallen tijdens de realisatie niet verwijderd hoeven te worden. Als laatste maakt de methode een veel kortere doorlooptijd van het project mogelijk, met een significante kostenreductie als gevolg.

Methode 2: Kade 2.020

De combinatie Kade 2.020 bestaat uit CMD Civiele Werken, Oosterhof Holman Beton- en Waterbouw, Bouwadviesbureau Strackee, Sweco Nederland, Aannemingsbedrijf Verboon Maasland en Kroes Aannemingsbedrijf.

Zij hanteren voor de kademuurvernieuwing het EZ-flow concept. Bij deze aanpak wordt een machine ingezet die telkens stukken kademuur met een lengte van 5 meter vervangt. Doordat bijna geheel binnen de contouren van de bestaande kadeconstructie gewerkt wordt, en de bouwlogistiek over het water plaatsvindt, is ook bij deze methode het ruimtebeslag door de werkzaamheden minimaal. Hierdoor blijft er zoveel mogelijk openbare ruimte rondom het werk beschikbaar voor de omgeving, zowel op de kade als op het water. Doordat er bij deze methode geen bouwput nodig is, wordt het risico op zettingen en schade aan de omgeving verwaarloosbaar.

Bouwmethode

De bouwmethode van dit concept wordt kort uiteengezet in dit filmpje:

Methode 3: Koningsgracht

De Combinatie Koningsgracht, bestaande uit BAM en RoyalHaskoning DHV, past het SAVE concept toe: Samen Amsterdamse kademuren VErnieuwen. Dit concept bestaat uit een duurzame, volledig elektrische en geluidsarme methode. Er wordt gewerkt vanaf het water, op een zo klein mogelijke oppervlakte die wel op te schalen is. Bestaande onderdelen van de kademuren worden zoveel mogelijk opnieuw gebruikt. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van zo klein mogelijk materiaal en materieel.

Bouwproces

Het bouwproces kenmerkt zich door 3 pontons die ieder een eigen fase van het vervangingswerk voor hun rekening nemen. De combinatie zegt hierover: “De essentie van SAVE is stap voor stap de kademuur vernieuwen in kleine segmenten. Als een ‘trein’ verplaatsen wij ons werkterrein langs de kademuur. Voor ons uit verschuiven de woonboten tijdelijk naar een andere plek en achter ons laten wij een nieuwe gebruiksklare kade achter.” Vooral op lange stukken kademuur kan volgens de combinatie met deze technologie snelheid gemaakt worden. Door te werken met kleine segmenten blijft ook de hinder beperkt tot het kleine segment waar op dat moment gewerkt wordt. Het bouwproces is verbeeld in deze video:

Meer over de techniek

Meer informatie over de techniek achter elke methode is te vinden in het Cobouw artikel ‘Wie bouwt het slimst, snelst en goedkoopst: renovatierevolutie aan de Amsterdamse grachten‘.

Datum eerste publicatie: 3 juni 2020

Foto: Pixabay